Илимий ачылыштар

Автор: Тургунбекова Э.Т.
магистрант И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Кыргызстан, Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

ЗАМАНБАПКЫ ФАНТАЗИЯНЫН АДЕП-АХЛАКТЫК ИДЕАЛЫ (Ж.К. РОУЛИНГДИН "ГАРРИ ПОТТЕР")

Негизги сөздөр: адеп-ахлактык идеал, фантазия, жакшылык жана жамандык, гуманизм, адеп-ахлактык баалуулуктар, Гарри Поттер, Роулинг, руханият, өзүн курмандыкка чалуу, достук, тандоо эркиндиги, берилгендик, заманбап адабият.

Аннотация. Макалада Ж.К. Роулингдин "Гарри Поттер" романын мисал катары колдонуу менен заманбап фэнтези адабиятындагы адеп-ахлактык идеалдын калыптанышы жана көрүнүшү каралат. Анда Роулингдин чыгармалары бир гана адабий эмес, ошондой эле маданий кубулушка айланып, бүтүндөй муундун, айрыкча жаштардын дүйнө таанымына олуттуу таасир эткени баса белгиленет. Автор бул чыгармалардын адеп-ахлактык жана философиялык негиздерин талдап, жакшылык менен жамандыктын, сүйүү менен өзүн курмандыкка чалуунун, достук менен чыккынчылыктын, адилеттүүлүк менен жоопкерчиликтин түбөлүктүү темаларын изилдейт.
Заманбап адеп-ахлактык идеал түшүнүгүнүн түп-тамырынан бери айырмаланган каармандардын жана көркөм образдардын системасы аркылуу кандайча калыптанышына өзгөчө көңүл бурулат. Роулингдин каармандары жеке кызыкчылыктар менен коомдук милдеттин ортосундагы карама-каршылыкка карабастан, ички эркиндиктин, адеп-ахлактык тандоонун жана өз принциптерине берилгендиктин баалуулугун көрсөтөт. Баяндоо руханий өсүү идеясына негизделген, анткени адамдар дүйнөнү балалык наивдүү кабылдоодон аң-сезимдүү чоңдордун адеп-ахлактык тандоосуна өтүшөт.
Роулинг салттуу адеп-ахлактык категорияларды кайрадан чечмелейт, боорукердикти, сүйүүнү, берилгендикти, айырмачылыктарды кабыл алууну жана эркин тандоо үчүн жоопкерчиликти баса белгилейт. Ошентип, Гарри Поттердин дүйнөсү жөн гана ойдон чыгарылган мейкиндик эмес, 21-кылымдын руханий көрсөтмөлөрүн чагылдырган адеп-ахлактык моделге айланат.
Бул макаланын жыйынтыктары фантазия жанр катары күчтүү билим берүү потенциалына ээ экенин, жаш окурмандарда боорукердик сезимин, жакшылыкка, ар-намыска, адилеттүүлүккө умтулууну жана адам өмүрүнүн баалуулугун баалоого жөндөмдүү экенин көрсөтүп турат.