Илимий ачылыштар

Автор: Турдукулова Э.Р.
И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Экономика жана менеджмент институту Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.
Автор: Турдукулов А.Ф.
Программалык кызматкер (ПОД/ФТ) Бириккен Улуттар Уюмунун Баңги заттар жана кылмыштуулук боюнча Башкармалыгынын (БУУ БКБ) Азия–Тынч океан региону боюнча аймактык бөлүмү Бангкок ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

МЕЗГИЛ СЫНООСУ: КӨЧМӨН КОД-ААЛАМДАШУУ АЛДЫНДА КЫРГЫЗСТАНДЫН УЛУТТУК ИДЕНТТҮҮЛҮГҮНҮН ӨЗӨГҮ

Негизги сөздөр: көчмөндүк код, Уят, Табият, Ашар, кырк жылдык цикл, маданий эс, баалуулуктарды институтташтыруу, улуттук менеджмент, коомдук капитал, этикалык климат, шаар куруу жана экологиялык нормалар, аксиологиялык модель.

Аннотация. Бул макала 1993–2033-жылдардагы муундук циклдин чегиндеги Кыргызстанды көчмөндүк кодду институтташтыруунун критикалык баскычы катары карайт. Бүгүнкү күндө маданиятга болгон коркунуч тышкаркы тыюу салуудан эмес, баалуулуктар тилде калган менен, күнүмдүк амалдардан жоголуп жаткан ички тозуудан (эрозия) турат. Кыргыз маданиятында «кырк» санынын семиотикалык маанисине таянып, кырк жылдык циклдин аксиологиялык оптикасы киргизилет жана коддун сөнүшүнүн үч баскычы сүрөттөлөт. Негизги баалуулуктар – Уят (урмат-уят этикасы), Табият (табият менен келесоомдуулук) жана Ашар (кошомдош эмгек жана өз ара жардам) – билим берүү, мамлекеттик башкаруу жана корпоративдик иш-аракеттердин башкаруу куралдарына которулуусу сунушталат. Кодду сактоону мониторингдөө үчүн ишкердик көрсөткүчтөр (Жер, Уруу, Уят) иштелип чыккан. Бир муундук мезгил ичинде баалуулуктар расмий институттарда бекемделбесе, алар жөнгө салуучуч күчүн жоготуп, символдук кооздукко айланары жыйынтыкталат. 2025–2033-жылдар үчүн киргизүү жол картасы сунушталат.