Илимий ачылыштар

Автор: Нурдинова А.А.
магистрант И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

ЖАЗУУНУН ТАРЫХЫ – УЛУТТУН ТАРЫХЫ

Негизги сөздөр: баалуулуктар, пиктографиялык жазуу, идеографиялык жазуу, фонографиялык жазуу, консананттык жазуу, вокалдык жазуу, дүйнө таанымы, этногенезиси, этнографиясы.

Аннотация. Бул макалада кыргыз жазуусунун тарыхы түздөн-түз элдин тарыхы менен байланыштуу экендиги жана кыргыз эли башынан кечирген жазуулардын тарыхы, таржымалы илимий негизде ачылып берилет. Адамдар тилдин табыятын, жазуу тарыхын үйрөнүүгө багытталган байкоолорун миңдеген жылдар бою жүргүзүп келишкен. Бирок биздин ата-бабаларыбыз өздөрүнүн өзөгүндөгү баалуулуктарын, “Манас” эпосун, макал-лакап, табышмактарын, жомокторун кийинки муунга оозеки түрүндө өткөзүп берди. Ушундан улам, жазуубуз болгон эмеспи? - деген суроого жазуунун пайда болушу, келип чыгышы тууралуу илимий маалыматтарды берүүгө далалат жасалды. Изилдөөлөрдөн белгилүү болгондой, адамзат тарыхында жазуунун башаты предметтердин сүрөтүн тартуудан башталган. Ошол себептүү пиктографиялык, идеографиялык жана фонографиялык жазуулар жалпы адамзаттын тарыхында негизги ролду ойногон. Мындан сырткары, макалада кыргыз эли колдонгон түрк жазуусу, араб алфавити, латын алфавити жана Кириллица алфавити алардын тарыхтагы орду жөнүндө маалымат берилди.