Илимий ачылыштар

Автор: Цинь Мэн
PhD докторанты И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш.

КЫТАЙДА КЕСИПТИК БИЛИМ БЕРҮҮДӨ САНАРИПТИК ОКУУ РЕСУРСТАРЫ: КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНА ТАЖРЫЙБА ЖАНА КОЛДОНУУГА ЫЛАЙЫКТУУЛУГУ

Негизги сөздөр: цифровые образовательные ресурсы, профессиональное образование, Китай, Кыргызская Республика, цифровая инфраструктура, цифровая компетенция, платформы образовательных ресурсов.

Аннотация. Цифрдык трансформация доорунда кесиптик билим берүү өлкөлөрдүн экономикалык өсүшүндө негизги факторго айланып, санариптик билим берүү ресурстары (СБР) анын сапатын жана жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу үчүн зарыл курал болуп саналат. Акыркы беш жыл ичинде Кытай кесиптик билим берүүдө санариптик окуу ресурстарын (DER) колдонууда олуттуу жетишкендиктерге жетип, бирдиктүү платформаларга, жасалма интеллектти (AI) интеграциялоого жана мамлекет менен бизнес ортосундагы өнөктөштүккө негизделген системаны түздү. Бул макаланын максаты – Кытайда кесиптик билим берүүдө санариптик окуу ресурстарын (DRE) колдонуунун учурдагы абалын талдоо, Кыргыз Республикасында (КР) бул тармактагы көйгөйлөрдү аныктоо жана кытай тажрыйбасын адаптациялоонун келечегин аныктоо. Изилдөө адабияттарды талдоо, салыштырма талдоо жана маалыматтарды синтездөө ыкмаларын колдонуу менен жүргүзүлдү. Авторлор Кытайдын улуттук Smart Education of China (SEC) платформасы сыяктуу чечимдерди ийгиликтүү ишке ашырып жатканын аныкташты: анда 1 700 адистик ресурстук база, 80 000 виртуалдык симулятор, жасалма интеллектке негизделген автоматтык курс түзүү куралдары жана эл аралык ресурстар алмашуу долбоорлору бар. Ал эми Кыргыз Республикасында олуттуу кемчиликтер бар: санариптик инфраструктура начар (кесиптик окуу жайлардын 37% интернет ылдамдыгы жетишсиз), мугалимдердин санариптик компетенттүүлүгү төмөн (адистештирилген даярдыктан өткөндөр 50%дан аз), жана эмгек рыногунун талаптарына жооп берген системалуу DORsтын жоктугу. Кээ бир Кытай тажрыйбасынын элементтерин — өзгөчө бирдиктүү улуттук DER платформасын түзүү, мугалимдердин санариптик сабаттуулугун жогорулатуу программасын ишке ашыруу жана университеттер менен ишканалар ортосундагы өнөктөштүктү өнүктүрүү — Кыргыз Республикасында кесиптик билим берүүнү натыйжалуу модернизациялоого салым кошо алат. Изилдөөнүн жыйынтыктары Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин адистери, окуу программаларын иштеп чыгуучулар, кесиптик билим берүү мекемелеринин жетекчилери жана ишкерлер тарабынан билим берүүнү санариптик трансформациялоо стратегияларын иштеп чыгууда колдонулушу мүмкүн.